Teoria w praktyce

Preparacja skamieniałości.

           Zapewne wielu początkującym kolekcjonerom udało się znaleźć jakąś skamieniałość wymagającą wydobycia, czyszczenia czy preparacji. Rzadko bowiem trafiają się okazy wypreparowane przez matkę naturę i niewymagające dodatkowych nakładów pracy. Profesjonalna preparacja wymaga nie tylko właściwego, specjalistycznego sprzętu ale przede wszystkim wiedzy, czasu i zdolności manualnych. Możemy jednak pokusić się o samodzielne wypreparowanie swojego znaleziska. Podstawową kwestią jest dobór właściwych środków do właściwego typu skały. Należy przy tym uwzględniać potencjalną różnicę między twardością okazu a skały w której się on znajduje. Skamieniałości wydobyte z ziemi, iłu czy gliny, wystarczy czasem tylko przemyć wodą z mydłem, w razie potrzeby wspierając się ręczną szczoteczką. Wapienne skamieniałości wymagają zwykle oczyszczenia z wierzchniej warstwy materiału. Do tego celu przydatne są dłuta (można je wykonać z odpowiednio twardego śrubokręta), grawerki udarowe i miniszlifierki z całą gamą frezów i szczotek. Wrażliwe przy wydobyciu i opracowaniu są skamieniałości osadzone w różnego typu łupkach oraz kredzie. Ta ostatnia wymaga czasem użycia szpachelki, pędzelka, miękkiej szczoteczki i pomocniczo szpikulca którym może być pinezka do tablicy korkowej. Najciężej preparuje się okazy zatopione w krzemieniach czy syderycie, choć jeśli uda nam się rozbić skałę we właściwym miejscu, może się okazać że prezentują one rewelacyjny stan zachowania. Poza mechanicznymi sposobami preparacji dostępne są również chemiczne, jednak to już wyższy poziom wtajemniczenia o wiele bardziej wymagający ale też i w pewnym stopniu niebezpieczny. Nie zalecamy go zatem jako metoda pierwszego wyboru. Jedyną dość prostą i dostępną możliwość wytrawiania skały jest kąpiel w roztworze octu. Jeśli skamieniałość jest twardsza od otaczającego ją wapienia można spróbować również pogotować ją w occie około godziny. Należy w tym miejscu pamiętać że muszle amonitów również zbudowane są z wapienia i jeśli przesadzimy ze stężeniem lub czasem trawienia możemy się pozbyć skały razem z okazem.

Poniżej prezentujemy kilka urządzeń i narzędzi przydatnych w preparacji:

de40a1b24b0eb9f68c37bfa39988 Szlifierka stołowa pomaga w pozbyciu się nadmiaru skały. Nie wskazana jednak do prac precyzyjnych.
d6cae99b9742f6f5513e7ed1b1b8a4b36215350a85c7e69bce5fca7f373d0d31  Miniszlifierki są niezastąpione przy pracy nad okazami. Dobierając ją zwracajmy uwagę na moc, liczbę obrotów i regulację obrotów. Dzięki temu możliwa będzie praca w różnych typach skał z właściwą precyzją działania.
62h613  Dobór akcesoriów do miniszlifierki to również istotny element. Najczęściej używane są szczotki stalowe i mosiężne o różnej twardości oraz frezy.
3bb74bbf4217a668062849b567b7 Myjka ultradźwiękowa jest niezastąpiona do czyszczenia małych okazów oraz wszędzie tam gdzie istotna jest precyzja.
full  Grawer udarowy precyzyjnie zbiera nadmiar materiału z okazu. Pokrętło na górze pozwala nam dobrać skok rylca.
dłuta  Szpachelki, dłuta, rylce, przecinaki i wkrętaki płaskie przydają się zazwyczaj na wstępnym etapie prac tj. przy wydobywaniu / odkrywaniu skamieniałości ze skały. Najlepiej sprawdzają się narzędzia dentystyczne.
Amonity wyczyszczone przy pomocy miniszlifierki ze szczotką stalową.
 Rostrum belemnita i fauna Wrzosowej wyczyszczone przy pomocy miniszlifierki ze szczotką mosiężną.

 

  Rekonstrukcja okazów

             W przypadku gdy w okazie występują drobne pęknięcia czy ubytki można wykonać jego rekonstrukcję. Do tego celu potrzebujemy okruchów skały z której zbudowany jest okaz lub fragmentów innego okazu z tej lokalizacji. Niezbędny jest również klej cyjanoakrylowy oraz mały pilnik lub szlifierka. Poniżej prezentujemy kilka zdjęć pokazujących przebieg tego procesu.

IMAG0303 Okaz przed rekonstrukcją
IMAG0304 Widoczne dwa ubytki w łodziku Orthoceras sp.
IMAG0307  … kolejny ubytek przy zwoju klymenii.
IMAG0308 Do wypełnienia ubytków potrzebujemy materiału z tej samej skały z którego wydobyto okaz.
IMAG0309 Nakładamy materiał w miejsce ubytku a jako spoiwo posłuży nam klej cyjanoakrylowy np. Kropelka lub Super Glue. Jeśli to konieczne nakładamy kilka warstw. Po wyschnięciu szlifujemy nadmiar.
IMAG0310

IMAG0311

IMAG0312

IMAG0314

 

 

 

 

Okaz po rekonstrukcji:

 

  Eksponowanie skamieniałości

             Do eksponowania skamieniałości najlepiej nadają się przeszklone stoły i witryny np. Ikea Detolf. W przypadku małych skamieniałości możemy tworzyć boxy z szufladkami wykonanymi z pudełek od zapałek lub wykorzystać przezroczyste pokrywy jogurtów czy serków w których zwykle producent umieszcza dodatkowy składnik. Najlepiej jednak umieścić nasze okazy w przeszklonej drewnianej skrzynce. Takie skrzyneczki bez problemu zakupimy na aukcjach internetowych lub w salonach Empik. Pokażemy Wam sposób przygotowania naszej małej ekspozycji.

IMAG0315 Skrzynka drewniana
IMAG0322 Dno takiej skrzynki warto wyłożyć filcem samoprzylepnym. Materiał stanowi tło dla  prezentowanych okazów i podnosi wartość estetyczną ekspozycji.
IMAG0323 Okazy umieszczamy na taśmach dwustronnych samoprzylepnych. Jeśli okaz nie jest zbyt ciężki idealne do tego celu są taśmy stosowane w albumach do zdjęć. Takie rozwiązanie pomaga utrzymać okaz w wymaganym położeniu, dzięki czemu nie przemieści nam się on podczas transportu i będzie zawsze widoczna ta jego część którą chcemy wyeksponować.
IMAG0332

IMAG0338

IMAG034020161016_131952

 

 

Estetyka już jest teraz pora na etykiety. Właściwie oznaczone okazy podnoszą wartość merytoryczną ekspozycji. Powinny się na nich znajdować informacje o rodzaju / gatunku skamieniałego organizmu, okresie geologicznym i miejscu znalezienia. Można je wykonać ręcznie, drukując na drukarce stacjonarnej lub przy pomocy drukarki mobilnej. Widoczne w skrzyneczkach etykiety zostały wydrukowane na drukarce stacjonarnej a następnie zalaminowane.

IMAG0337

IMAG0339

Pisaliśmy już o preparacji mechanicznej z użyciem grawera, teraz pora na zastosowanie tego narzędzia do wykonania opisów tematycznych eksponowanej kolekcji. Możemy bowiem tworzyć zbiór okazów w oparciu o typ zwierząt, okres geologiczny czy miejscówkę.

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz